O charakterze poszczególnych kopalń węgla brunatnego decydują głównie warunki geologiczne, zalegania złóż - w różnych regionach, szczególnie tektonicznie zaangażowanych.

Górnictwo odkrywkowe jest formą najbardziej masowej eksploatacji górniczej, z uwagi na:

-technologię urabiania calizny skrawaniem przy zastosowaniu koparek kołowych (wielonaczyniowych) lub łańcuchowych,

- różne układy transportowe (taśmociągi, kolej).

Charakteryzując transport kopalniany należy uwzglednić:

- znaczną liczbę zmieniających swe położenie punktów załadowczych i wyładowczych

- okresowe przemieszczanie tras transportowych,

- znaczne zróżnicowanie poziomów transportowych i odległości przewożonych mas

- bezwarunkowej konieczności pracy w różnych warunkach atmosferycznych

Prawidłowe funkcjonowanie wszystkich zakładów górniczych uzależnione jest od stopnia występowania wielu rodzajów zagrożeń naturalnych, których nie sposób uniknąć - takich jak:

- wodne, - sejsmiczne, - geotechniczne

Wymagania stawiane pracownikom zatrudnionym na odkrywkach kopalń węgla brunatnego obwarowane są przepisami o bardzo wysokim poziomie realizacji stanu BHP (aktem wiodącym jest ustawa ,,Prawo geologiczne i górnicze”).

Pomimo wielu systemów zabezpieczeń jakie stwarza współczesna technika oraz wysokiego stanu wiedzy i doświadczenia załóg górniczych - nie można ustrzec się od bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego wynikającego z zagrożeń naturalnych i procesów technologicznych.

Elementarne zagrożenia to:

- osuwiska na skarpach stałych i roboczych odkrywek,

- utrata stateczności podłoża jazdy maszyn podstawowych w tym związane z krasem,

- utrata stateczności skarp związanych z wypływami wód,

- niestabilność- pracy maszyn podstawowych, w wyniku występowania utworów zwięzłych i trunaurabinalnych.

Ponadto występując zagrożenia bezpośrednio wpływające na zdrowie ludzkie, wynikające z pracy w:

- zapyleniu powietrza pyłem węglowym, nadkładowym SiO, nadkładowo - popiołowym,

- hałasie,

- wibracji,

- kontaktem z substancjami tosycznymi,

- zmienne warunki atmosferyczne

Charakter pracy górniczej na odkrywkach wymaga ścisłej współpracy między pracownikami wykluczającą możliwość wystąpienia błędu w eksploatacji poziomów roboczych.

Koparki wielonaczyniowe i zwałowarki są maszynami samojezdnymi o bardzo dużych gabarytach i wszelkie odstępstwa od obowiązujących przepisów BHP i technologii urabiania stanowią zagrożenie dla życia ludzkiego i bezpieczeństwa maszyn podstawowych.

Dlatego też zatrudnieni pracownicy muszą odbywać okresowo dokładne badania psychologiczne i mieć bardzo dobry stan zdrowia.

Biorąc powyższe pod uwagę wskazanie linii oddzielającej stosowanej w zakładach górniczych węgla brunatnego, operacją praktycznie niewykonalną.

Zatem cytując fragment Raportu Komisji Ekspertów - 15 stycznia br. - : Warunki i środowisko pracy są bardzo zróżnicowane, w związku z tym zróżnicowane powinny być rozwiązania zapewniające ochronę zdrowia i życia pracownika. Podstawowym zadaniem medycyny pracy jest profilaktyka, która jednak z powodu różnych ograniczeń nie zawsze może być skuteczna. W większości przypadków można zmniejszyć ryzyko ale w wielu sytuacjach szczególnie związanych z siłami natury, nie jest to możliwe, kiedy ograniczone możliwości psychofizyczne związane z wiekiem mogą stanowić zagrożenie dla tzw. bezpieczeństwa publicznego.” Trudno jednoznacznie określić grupę, stopień odpowiedzialności, rodzaj wskaźnika wg którego należy określić stopień ryzyka zawodowego.

Autorytatywne określenie, iż rodzaj pracy, np. X należy do grupy pracy w warunkach szczególnych tylko i wyłącznie będzie dla wielu olbrzymią zagadką jak i przekreśleniem przyszłości.

Jeżeli Komisja Lekarska stwierdza, że może nastąpić konieczność odsunięcia od pracy w warunkach narażenia na określone czynniki mimo nie przekroczenia wartości NDS / NDN - to jaki cel być w stwierdzeniu, iż prawdopodobieństwo wystąpienia chorób i zaburzeń stanu zdrowia musi być dostatecznie duże i znamiennie różnić populację narażoną od populacji generalnej?

W załączonym materiale przedstawiamy przykładowo analizy psychologiczno - medyczne oddziaływania środowiska pracy na odkrywce KWB Bełchatów, które stanowią potwierdzenie naszego stanowiska.

Uważamy, że przekazana dokumentacja w pełni potwierdza konieczność uznania prac wykonywanych na odkrywkach kopalń węgla brunatnego za prace upoważniające do obniżenia wieku emerytalnego.