Polskie Lobby Przemysłowe i niżej podpisani przedstawiciele związków zawodowych różnych nurtów wyrażają głębokie zaniepokojenie szybko pogarszającą się sytuacją w wielu branżach polskiego przemysłu, w tym szczególnie w branżach strategicznych.

W ostatnich miesiącach znacznie spadła produkcja sprzedana przemysłu, a co za tym idzie, zmniejszają się wskaźniki wzrostu produktu krajowego brutto.

1. Największa recesja wystąpiła w przemyśle wydobywczym, zwłaszcza w górnictwie węgla kamiennego, w hutnictwie, przemyśle lekkim i metalowym.

W przemyśle zbrojeniowym planowane na ten rok zakupy sprzętu wojskowego i uzbrojenia będą o 25% niższe niż w roku ubiegłym, o 40% zmniejszone zostaną środki na utrzymanie mocy produkcyjnych na okres zagrożenia wojennego (tzw. PMG). Do dziś nie podpisano umów na produkcję i dostawę sprzętu wojskowego w 1999 r., a jednocześnie zamrożono przekazywanie przedsiębiorstwom obronnym środków na PMG. W wyniku tego w pierwszych miesiącach bieżącego roku w większości polskich przedsiębiorstw zbrojeniowych wstrzymana została produkcja.

Scharakteryzowana tu kondycja przedsiębiorstw w wymienionych branżach bezpośrednio zagraża także związanemu z nim zapleczu badawczo-rozwojowemu, które powoli chyli się ku upadkowi.

2. W tym samym czasie, gdy pogłębia się zapaść tych branż i rośnie deficyt handlowy Polski, postępuje otwarcie polskiego rynku na często niekontrolowany i nieuczciwy, często dotowany przez zagraniczne rządy import, niekiedy na granicy dumpingu (tak jest na przykład w przemyśle lekkim, górnictwie i hutnictwie). Jednocześnie Rząd prawie nic nie robi, aby aktywnie promować produkcję eksportową polskich przedsiębiorstw, hut i kopalń.

3. W przypadku zagrożonych branż, rząd odsuwa w czasie decyzje, niezbędne dla ich ratowania. Jest to bardzo widoczne w górnictwie, przemyśle zbrojeniowym, przemyśle lekkim, kolejnictwie. W stosunku do przemysłu chemicznego (szczególnie w zakresie chemii ciężkiej) i przemysłu lekkiego, jak dotąd, rząd nie posiada jakiegokolwiek programu ich ratowania i restrukturyzacji. Rządowe programy restrukturyzacji pozostałych zagrożonych branż - zresztą nie konsultowane z partnerami społecznymi - polegają głównie na znacznym redukowaniu ich mocy produkcyjnych i wielkich redukcjach zatrudnienia.

4. W górnictwie węgla kamiennego przyjęty przez rząd program proponuje terapię, która nie stwarza szans na uzdrowienie i modernizację całej branży. Likwidacja bardzo dużego potencjału wydobywczego - przy naturalnych dla tej branży dużych kosztach stałych - nie uczyni naszego górnictwa efektywnym i rentownym, jeśli nie usunie się rzeczywistych i głównych przyczyn jego zapaści i zadłużenia, wynikających z niezgodnej z regułami rynku polityki cen na węgiel i restrykcyjnej polityki finansowej w stosunku do tego sektora. Uwaga ta odnosi się także do polskiego hutnictwa.

5. Istotą przyjętych przez Rząd programów restrukturyzacji przemysłu zbrojeniowego oraz hutnictwa jest sprzedaż polskich hut i przedsiębiorstw obronnych zagranicznym koncernom. Dla szybkiej realizacji takiego scenariusza stosowana jest określona polityka finansowo - podatkowa, prowadząca firmy tych branż na skraj upadłości i zwiększająca ich długi w celu przymuszenia ich do prywatyzacji - po jak najmniejszej cenie, głównie z udziałem większościowym inwestorów zagranicznych, zamierzających przede wszystkim przejąć ich rynek.

6. Dotychczasowa polityka podatkowo-finansowa w stosunku do polskiego przemysłu, prowadzona w interesie międzynarodowych instytucji finansowych, nie stwarza polskim przedsiębiorstwom warunków do samofinansowania ich rozwoju, ogranicza ich dostęp do kredytów na inwestycje modernizacyjne.

Taka polityka nie sprzyja wyrównywaniu szans w konkurencji rynkowej pomiędzy polskimi przedsiębiorstwami a zagranicznymi, zwłaszcza z Unii Europejskiej.

7. Rząd nie wspiera alternatywnych koncepcji i rozwiązań korzystnych z punktu widzenia suwerenności ekonomicznej Polski. Takim alternatywnym wobec wyprzedaży koncernom zagranicznym najlepszych i strategicznych polskich firm, jest konsolidacja przedsiębiorstw i ich fuzje w poszczególnych branżach. Aktualnie jest to wiodąca tendencja w globalizującej się światowej gospodarce. W Polsce zamiast tego mamy do czynienia z polityką rozdrobnienia branż i przedsiębiorstw przemysłowych za pomocą mnożenia spółek. Ostatnio jest to widoczne w hutnictwie. W naszym kraju nie są tworzone systemowe i prawne warunki do powoływania holdingów i dokonywania fuzji.

W tej sytuacji domagamy się stanowczo szybkiej zmiany tej niekorzystnej i groźnej dla przemysłu i społeczeństwa polityki, za którą odpowiedzialny jest głównie wicepremier i minister finansów Leszek Balcerowicz.

II. Proponujemy jednocześnie pozytywne rozwiązania, naszym zdaniem konieczne dla ratowania wielu branż polskiego przemysłu i uczynienia ich konkurencyjnymi. Niezbędne są modyfikacje w polskim systemie finansowo-podatkowym i bankowym. Chodzi przede wszystkim o takie narzędzia polityki przemysłowej, które powinny doprowadzić do podniesienia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw i firm oraz ich modernizacji. A także takie narzędzia, które:

1. Uczynią polskie przedsiębiorstwa zdolnymi do samofinansowania badań i wdrożeń.

2. Sprzyjać będą pokonywaniu bariery szczupłości środków kapitałowych na inwestycje w przemyśle oraz ułatwiać będą przedsiębiorstwom dostęp do kredytów.

3. Nie będą generowały sztucznego zadłużenia przedsiębiorstw i sprzyjać będą obniżce kosztów.

4. Stwarzać będą warunki dla pośrednich i bezpośrednich powiązań kapitałowych i kapitałowo-organizacyjnych w przemyśle.

5. Promować będą produkcję eksportową.

Nie zrealizowanie tych propozycji przez Rząd i kontynuowanie przezeń dotychczasowej polityki gospodarczej doprowadzi już niedługo do kryzysu w polskim przemyśle na skalę podobną do tej w rolnictwie. To zaś grozi wybuchem społecznym o nieprzewidywalnych konsekwencjach. Nie rozwiązywane przy stole rokowań problemy gospodarcze i społeczne rozgrywają się na ulicach i polskich drogach.

Dlatego domagamy się od Rządu podjęcia rozmów na ten temat z partnerami społecznymi, by rozwiązania tych problemów miały charakter kompleksowy i swym zasięgiem objęły cały obszar restrukturyzacji polskiego przemysłu.

Warszawa, 23 luty 1999.