Kompania Węglowa działa już przeszło rok i jedynym uregulowaniem, określającym zasady wynagradzania jest zbiór starych, po-spółkowych regulaminów i układów zbiorowych pracy, zawieranych onegdaj przez związki zawodowe z pracodawcami.

Dzisiaj Kompania Węglowa, będąca jednolitym pracodawcą stosuje układy zbiorowe pracy byłych Bytomskiej, Rudzkiej, Gliwickiej, Rybnickiej spółek węglowych. Dodatkowo istnieją nadal zakładowe układy zbiorowe pracy z kopalń byłej Nadwiślańskiej Spółki Węglowej. Ta anachroniczna sytuacja sprawia, że w jednym organizmie gospodarczym, jakim jest Kompania Węglowa realizowane są różne zasady wynagradzania górników. I tak dochodzi do absurdalnych wręcz sytuacji, że za tę samą pracę w tych samych warunkach technicznych, geologicznych i organizacyjnych górnicy otrzymują różne wynagrodzenia. Jest to oczywiście skutek stosowania różnych układów zbiorowych pracy.

Bezpośrednią przyczyną powstania takiego stanu rzeczy jest fakt, że w chwili podpisywania porozumienia z rządem określającego zasady powstania Kompanii Węglowej - przypomnę miało to miejsce 11 grudnia 2002 r. - strona społeczna zażądała by nowopowstały podmiot gospodarczy, czyli Kompania Węglowa realizowała dotychczasowe układy zbiorowe pracy. Tak się też stało i do chwili obecnej to istniejące układy zbiorowe pracy są podstawą określania sposobów wynagradzania górników za ich pracę.

Pod koniec roku ubiegłego i na początku bieżącego, związki zawodowe wraz z Kompanią Węglową podjęły próbę pośpiesznego ujednolicenia istniejących układów zbiorowych pracy w ten sposób, że wykreślono sformułowania dotyczące starych pracodawców (zarządy byłych spółek węglowych), a w to miejsce wprowadzono Kompanię Węglową. Merytorycznie działanie to oczywiście niczego nie zmieniało, bo istniejące stare układy zbiorowe pracy wzajemnie sobie przeczyły, inaczej regulowały te same kwestie.

Bardzo wielu górników już dziś stawia problem zróżnicowania wynagrodzeń, kategorii i stawek osobistego zaszeregowania, różnicowania dodatkowych gratyfikacji rzeczowych i pieniężnych,w zależności od tego, czy dana kopalnia weszła w skład Kompanii Węglowej z takiej czy innej spółki, jako najważniejszy problem do rozwiązania przez związki zawodowe. Tych związków, działających w KW jest aż 28. Są takie, które liczą zaledwie po kilka lub kilkanaście osób w całej Kompanii.

Różnice pomiędzy wynagrodzeniami poszczególnych górników zatrudnionych w tych samych warunkach i wykonujących tą samą pracę dochodzą nawet do kilkuset złotych. Żaden odpowiedzialny związek zawodowy nie może tolerować takiego stanu rzeczy.

Dnia 14 maja Kompania Węglowa przedłożyła związkom zawodowym propozycje nowego Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy, w którym zaproponowała likwidację 22 dotychczasowych pozycji płacowych (poniżej je omawiamy) i wprowadzenie w ich miejsce nowych uregulowań, które sprowadzają się właściwie do podwyżek stawek osobistego zaszeregowania. Zdaniem Kompanii Węglowej, podwyżki stawek osobistego zaszeregowania, według nowej zasady ich obliczania i wypłacania wynosiłyby odpowiednio (punktem wyjścia jest średnia wielkość wynagrodzenia w kopalniach byłej Nadwiślańskiej Spółki Węglowej):

- dla pracowników na stanowiskach robotniczych na powierzchni wzrost stawek średnio o 33%, względem średniej z NSW SA.

- na stanowiskach robotniczych pod ziemią wzrost stawek osobistego zaszeregowania średnio o 42% w stosunku do NSW SA

Równocześnie Kompania Węglowa zaproponowała motywacyjny system wynagrodzeń, co oznaczałoby uzależnienie wysokości wynagrodzeń od efektywności pracy. Dzięki takim zabiegom Kompania Węglowa chce uzyskać średnio około 33% rocznego wynagrodzenia pracownika do rozdysponowania w części na stawki osobistego zaszeregowania i systemu uznaniowego (np. premie). Oznacza to, że pracownicy mieliby wynagrodzenie wypłacane według zasady, iż między 60 a 70% było by składnikiem stałym (niemożliwym do odebrania) a resztę można by uzależnić np. od czynników zewnętrznych (np. ogólna kondycja Kompanii Węglowej). Pojawiło by się również zagrożenie, że część wynagrodzenia można by było "bezkarnie" zmniejszać, w kopalniach mających problemy finansowe. Odrębną kwestią jest, że w ramach istniejących zakładowych funduszów płac dokonywanoby "przemieszczenia" środków z jednej grupy zatrudnieniowej na drugą, a zatem istniałaby możliwość ruchu płacowego, pomiędzy np. powierznia-dół, dozór-stanowiska robotnicze, stanowiska nierobotnicze - stanowiska robotnicze.

Druga strona medalu

Wśród przewidzianych do zlikwidowania składników wynagrodzeń, dziś istniejących w kopalniach Kompanii Węglowej, Zarząd proponuje:

- likwidację miesięcznego, specjalnego wynagrodzenia z karty górnika, zarówno dla pracowników dołu, jak i powierzchni.

-likwidację czternastej pensji. Pamiętamy wszyscy, jak zlikwidowano w 1994 roku 13-stkę, również zapowiadają, że przejdzie ona na inne składniki wynagrodzenia i żaden górnik na tym nie straci. Zaraz potem okazało się, że 13-stki w górnictwie nie tylko nie ma pod względem formalnym, ale także pieniądze z niej "rozmyły się" w wynagrodzeniach górniczych i dziś po niej nie został nawet ślad

- kompania węglowa proponuje zlikwidować nagrody jubileuszowe i deputat węglowy w naturze. W tym ostatnim przypadku wskazuje się, że jedyną formą, jaka może mieć zastosowanie to ekwiwalent pieniężny, który Kompania nazywa dodatkiem węglowym, który chce traktować jak każdy inny element górniczej płacy. Tutaj trzeba podkreślić, że proponuje się wprowadzenie jednolitego wymiaru, w wysokości 8 ton w roku dla każdego zatrudnienionego w KW.

Zapropononowany przez Kompanię Węglową układ wyłącza m.in. ekwiwalent pieniężny z tytułu kosztów przejazdu urlopowego i zwrotu kosztów pomocy szkolnych.

Za całkowicie haniebną propozycję należy również uznać zamiar likwidacji odprawy pośmiertnej z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. W tym miejscu nie potrafię już nie skomentować grozy tej propozycji, inaczej jak stwierdzeniem, że ,,Kompanijni" autorzy tego pomysłu na prawdę sami powinni ulec wypadkowi lub ciężkiej chorobie, to wtedy nie zaświatałaby w ich głowach myśl o pozbawianiu ludzi, znajdujących się w dramatycznych, niezawinionych przez siebie okolicznościach życiowych, pomocy pracodawcy. To ich żony powinny jako pierwsze dowiedzieć się, co postulują dla wdów po tragicznie zmarłych w pracy górnikach.

Do tej samej kategorii pomysłów należy zaliczyć likwidację dodatku urlopowego dla pobierających rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy i likwidację urlopu zdrowotnego, dotychczas przewidzianego na leczenie sanatoryjne.

Wśród likwidowanych dodatków Kompania proponuje: likwidację dodatku za pracę na drugiej zmianie, dodatku przodowego, strzałowego, dodatku dla sanitariusza, i do zasiłku chorobowego oraz świadczeń rehabilitacyjnych.

Kompanii Węglowej przeszkadza również istnienie płatnego dnia wolnego w zamian za przepracowaną sobotę, niedzielę lub święto. Premię akordową Kompania Węglowa proponuje zastąpić premią zadaniową w ramach systemu czasowo-zadaniowego.

Nowe propozycje

Kompania Węglowa w zaproponowanym układzie zbiorowym pracy zapowiada jeden, ujednolicony taryfikator kwalifikacyjny dla stanowisk robotniczych pod ziemią, robotniczych na powierzchni oraz nierobotniczych pod ziemią i nierobotniczych na powierzchni. Zapowiedziano również wprowadzenie analogicznego systemu dla pracowników centrali, czyli pracowników samej Kompanii Węglowej, jak również dyrektorów i manegmentu kopalń.

Związek jest w posiadaniu - i to bynajmniej nie od Kompanii Węglowej - nowych zasad wynagradzania tej grupy. Dziś omawiać jej nie będziemy.

Kompania proponuje wprowadzenie jednolitej zasady obliczania i ustalania wysokości nagrody z okazji "Barbórki". Tutaj proponują, obliczanie jej jak za urlop wypoczynkowy w wysokości 26 dni z tradycyjnym "barbórkowym" w wysokości 15% minimalnego wynagrodzenia. Za przejście na emeryturę lub rentę Kompania Węglowa proponuje 100% podstawy wymiaru do 10 lat pracy i 500% podstawy wymiaru po 45 latach pracy. Za pracę wykonywaną w warunkach szkodliwych, niebezpiecznych i uciążliwych, proponują:

- w I stopniu - 6% stawki godzinowej,

- w II - 9 % stawki godzinowej,

- w III - 12 % stawki godzinowej,

- w IV - 15%stawki godzinowej.

Zapowiadają również wprowadzenie trzech rodzajów premii. Dla górników zatrudnionych obecnie w systemie akordowym premię zadaniową. Dla pozostałych pracowników kopalń i centrali uznaniową oraz dla kadry kierowniczej regulaminową.

To jest oczywiście zarys propozycji nowego ZUZP, przedłożonej związkom zawodowym przez Kompanię Węglową. Nie można na łamach Kuriera Związkowego szczegółowo omówić każdej z nich, gdyż liczą one kilkadziesiąt stron.

W porozumieniu z dnia 11 grudnia 2002 roku, zawartego pomiędzy związkami zawodowymi, rządem a pracodawcami zagwarantowano, że dotychczasowe układy zbiorowe pracy będą obowiązywać. Oczywiście, ponieważ rozwiązania płacowe w pięciu spółkach, tworzących dziś Kompanię Węglową różniły się, różnią się dziś także płace. Załogi górnicze oczekują takiego ujednolicenia wynagrodzeń, ażeby za tę samą pracę otrzymywać takie samo wynagrodzenie, bez względu na to, na jakiej kopalni jest się zatrudnionym. Ale to oczekiwanie "sprawiedliwości płacowej" nie może być dla zarządu Kompanii Węglowej pretekstem do okradania górników. Na to Kompanii Węglowej nie pozwolimy. Po trupie! Naszym lub jej. Wyjdzie na to, że chyba jednak jej!

WZZ ,,Sierpień 80" ma przygotowany własny projekt układu zbiorowego pracy dla pracowników Kompanii Węglowej, w którym zawarliśmy najkorzystniejsze dla górników rozwiązania, dziś znajdujące się w wielu układach zbiorowych pracy, stosowanych w Kompanii. Uznaliśmy, że nowy układ zbiorowy pracy powinien "równać w górę", czyli do najbardziej korzystnych rozwiązań, stosowanych dotychczas. I w tym kierunku powinny pójść.