Polskie Lobby Przemysłowe stwierdza, że "Program Prywatyzacji Majątku Skarbu Państwa do 2006 r." przyjęty przez Radę Ministrów 18 listopada 2003 r. jest kontynuacją strategii wyprzedaży majątku narodowego, nie uwzględniającej niedostatku kapitału krajowego zdolnego do wykupu przedsiębiorstw publicznych, sprzecznej z Konstytucją i Polską Racją Stanu.

Majątek ten powstał wysiłkiem i wyrzeczeniami polskiego społeczeństwa, w zamiarze rozwijania gospodarki mającej służyć społeczeństwu oraz umacnianiu pozycji międzynarodowej państwa. Z tej chociażby przyczyny przekształcenia własności publicznej - a taką jest własność państwowa - powinny być dokonywane z zachowaniem właściwych proporcji pomiędzy działalnością na rzecz interesu publicznego oraz na rzecz podmiotów gospodarczych. Prywatyzacja majątku narodowego winna więc uwzględniać interes społeczeństwa oraz Polską Rację Stanu.

Przesłanki te zostały przyjęte jako wiodące kryterium dla stwierdzeń i postulatów zawartych w dalszej treści niniejszego "stanowiska".

1.Wadliwość struktury własnościowej gospodarki polskiej, a rządowy program prywatyzacji.

Państwowa gospodarka polska została już w większości sprywatyzowana, gdyż aktualnie o efektach gospodarczych decyduje jej sektor prywatny. Sektor ten uczestniczył w 2001 r w 76,2% produkcji globalnej kraju, a łącznie z sektorem przedsiębiorstw samorządu terytorialnego aż w 84,2% produkcji globalnej kraju.

Trzeba równocześnie podkreślić, że w istotnych dla rozwoju kraju dziedzinach gospodarki zbyt dominującą w Polsce rolę odgrywa obecnie własność kapitału zagranicznego - również zagranicznego kapitału państwowego. Kapitał zagraniczny wobec niedostatku prywatnego kapitału krajowego, stał się bowiem głównym uczestnikiem procesu prywatyzacji polskiej gospodarki narodowej podjętego po 1989 roku.

Kapitał zagraniczny kontroluje obecnie ok. 51% produkcji krajowej przemysłu oraz jest właścicielem ok. 45% kapitału podstawowego w kluczowych przemysłach kraju.

W efekcie prywatyzacji część z tych przemysłów została przejęta pod pełną kontrolę kapitału zagranicznego. (...)

W latach 1994 - 2001 kapitał podstawowy przedsiębiorstw przemysłu przetwórczego wzrósł w cenach bieżących 3-krotnie, co nie oddaje jednak właściwej wielkości jego wzrostu, mniejszego w cenach porównywalnych. Rzeczywistą tendencją tego okresu jest natomiast powiększanie udziału kapitału zagranicznego w przemyśle przetwórczym, poza zmniejszeniem się udziału kapitału zagranicznego w produkcji odzieży i futrzarstwie, w produkcji drewna i wyrobów z drewna, w działalności wydawniczej i poligraficznej oraz w produkcji maszyn biurowych i komputerów, pomimo, że w wielkościach bezwzględnych kapitał ten powiększył się. Tendencja ta wskazuje na mniejsze zainteresowanie kapitału zagranicznego w rozszerzaniu własnego potencjału produkcyjnego w tych działach przemysłu. Równocześnie świadczy również i o tym, że aktywność kapitału krajowego była w tych działach przemysłu większa niż kapitału zagranicznego. Omawiane działy przemysłu są w większości domeną małych prywatnych przedsiębiorstw przemysłowych. Jak wynika z tych relacji potrafiły one bardziej aktywizować w omawianym okresie swój rozwój niż duże i średnie przedsiębiorstwa innych działów przemysłu - najbardziej odczuwające przewagi konkurencyjne dużych przedsiębiorstw zagranicznych.

Przemysł zagraniczny oraz inne dziedziny gospodarki krajowej przejęte przez kapitał zagraniczny korzystają w Polsce z własnego zaplecza bankowego. W 2003 roku 76% kapitałów własnych banków należało do kapitału zagranicznego. Dominuje on również w usługach ubezpieczeniowych. Kapitał zagraniczny kontroluje też prasę krajową, większość mediów radiowo-telewizyjnych, dominuje w handlu dużych domów towarowych oraz ma duży udział w przedsiębiorstwach handlu zagranicznego. Obecnie dąży on do poszerzenia własności w przemyśle obronnym, hutnictwie, przemyśle chemicznym, farmaceutycznym, pertochemicznym i rafineryjnym oraz w ciepłownictwie i energetyce. Należy mieć świadomość, że utrzymanie w dalszym ciągu wyprzedaży przedsiębiorstw w tych strategicznych branżach zagranicznym monopolom - często z dużym udziałem kapitału państwowego - oznacza ograniczenie suwerenności Polski, co kwalifikuje takie działania jako zdradę interesów narodu i państwa.

Opisane przejmowanie własności publicznej przez kapitał prywatny, a zwłaszcza kapitał zagraniczny nie zapewniło gospodarce polskiej ani dynamizacji wzrostu gospodarczego ani umocnienia jej międzynarodowej konkurencyjności. Konkurencyjność gospodarki polskiej jest nadal niska, a jej potencjał ciągle odstaje w rozwoju oraz nie posiada wystarczających zdolności produkcyjnych aby równoważyć eksportem potrzeby importu oraz aby przeciwstawić się nadmiernej penetracji importu.

Z tej przyczyny zadłużenie gospodarki wzrasta. W obrotach z zagranicą do 2001 r. wyniosło ono 71 mld. USD. Podobnie wzrasta również państwowy dług publiczny - we wrześniu 2003 roku osiągnął on kwotę 394,8 mld. zł. Zadłużenie państwowym długiem publicznym stanowiło w 2001 roku 40,3% Produktu Krajowego Brutto (PKB), a obsługa tego długu w 2001 r. pochłaniała 12,1% wydatków budżetu państwa. Relacje te w latach 2002/2003 uległy dalszemu pogorszeniu. Coroczne strukturalne deficyty w obrotach towarowych z zagranicą ukształtowały się w ostatnich 3-ch latach corocznie na poziomie ok.14 mld. USD, a uprzednio przewyższały nawet 18 mld. USD. Przyczyną ich jest w znacznym stopniu "wyspowość" produkcji wykupionych przez kapitał zagraniczny przedsiębiorstw przemysłowych, wywołująca nadmierny import kooperacyjny, sięgający obecnie ok.100 mld. zł rocznie; import ten przyczynia się do wysokiego w Polsce poziomu bezrobocia. W konsekwencji, wobec strukturalnej już nadwyżki zobowiązań finansowych w obrotach towarowo-finansowych nad należnościami, dochód narodowy brutto (PNB) jest ostatnio corocznie o ok. 6 mld. zł mniejszy niż (PKB). Znaczy to, że corocznie ok. 15% przyrostu PKB musi być umniejszone transferami dewiz na rzecz podmiotów zagranicznych.

O ile obecne tendencje w zadłużaniu gospodarki narodowej nie zostaną zatrzymane, równowaga gospodarcza kraju zostanie zachwiana, a transfery dewiz zagranicę będą się nadal zwiększać. O utrzymaniu tych tendencji będzie decydować również polityka prywatyzacyjna państwa oraz udział w gospodarce, a także sposób funkcjonowania w Polsce, przedsiębiorstw zagranicznych.

Konieczność reorientacji strategii prywatyzacji majątku narodowego

Wdrażana od 1989 roku przez kolejne rządy strategia prywatyzacji majątku narodowego sprzyja opisanemu uprzednio zadłużaniu gospodarki narodowej. Wyłączono z niej bowiem rachunek strat wywoływanych degradacją potencjału gospodarczego kraju, utratą miejsc pracy oraz przekazywaniem za granicę dużego zakresu decyzji gospodarczych istotnych dla rozwoju kraju. Nie powiązano też z tą strategią programu rozwoju gospodarczego dostosowanego do nowej struktury własności w gospodarce, a szczególnie do udziału w jej podstawowych dziedzinach kapitału zagranicznego. Stała się ona ponadto narzędziem manipulacji opinią społeczną oraz działalności sprzecznej z polską racją stanu, podważającą byt narodu i państwa polskiego.

Stwierdzamy więc, że nie problem dalszej prywatyzacji stanowi obecnie barierę dla rozwoju kraju lecz niedoinwestowanie, drogi kredyt, niski poziom rentowności oraz brak wystarczających przewag w konkurencji rynkowej przedsiębiorstw krajowych, a także niedostatek kapitału krajowego wyrażający się asymetrycznym, zbyt dużym udziałem w gospodarce narodowej kapitału zagranicznego w porównaniu z kapitałem krajowym.

Dla usunięcia tych barier strategia prywatyzacji majątku państwowego wymaga reorientacji na strategię efektywnego zarządzania tym majątkiem oraz włączenia go jako trwałego czynnika wzrostu gospodarczego w ogólny program rozwoju gospodarki narodowej.

Tym się kierując Polskie Lobby Przemysłowe postuluje:

1.Wstrzymanie obecnego trybu prywatyzacji dużych przedsiębiorstw Skarbu Państwa, dla zatrzymania narastającej asymetrii pomiędzy własnością krajową i zagraniczną oraz celem zachowania dużych, szczególnie strategicznych dla państwa przedsiębiorstw krajowych. One bowiem decydują o partnerstwie na rynkach zagranicznych oraz należą do wiodących narzędzi wdrażania polityki gospodarczej państwa.

2.Utrzymanie własności Skarbu Państwa wszystkich przedsiębiorstw strategicznych, a także wszystkich przedsiębiorstwach rentownych bądź mogących uzyskać rentowność, celem stabilizacji i wzrostu trwałych dochodów właścicielskich Skarbu Państwa.

3.Konsolidowanie przedsiębiorstw państwowych i prywatnych (krajowych i zagranicznych) w branżowe zgrupowania (konsorcja) przedsiębiorstw wdrażające wspólną strategię rozwoju (np. wg wzorców fińskich).

4.Podejmowanie częściowej prywatyzacji przedsiębiorstw w ofercie publicznej, ustalając limity pakietów akcji jednego właściciela oraz zasadę emisji akcji bez prawa głosowania (tzw. nonvoting shares). Udziałowcy tych akcji mieliby prawo do dywidendy oraz do obrotu akcjami.

5.Powoływanie spółek pracowniczych jako wiodącej formy prywatyzacji małych i średnich przedsiębiorstw, mających uprawnienia do wykorzystywania dogodnego dla nich leasingu majątku państwowego.

6.Promowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych typu "green field" (nowych) oraz "venture capital" rozszerzających różne preferowane dziedziny polskiej gospodarki.

7.Wyznaczenie banku państwowego działającego na zasadzie "non profit", zobowiązanego do świadczenia obsługi finansowej przedsiębiorstw Skarbu Państwa na warunkach konkurencyjnych do obsługi finansowej świadczonej przedsiębiorstwom zagranicznym przez obsługujące je banki zagraniczne w Polsce.

8.Likwidację Ministerstwa Skarbu jako resortu powołanego w istocie dla wyprzedaży majątku Skarbu Państwa i równoczesne powołanie Ministerstwa Zarządu Majątkiem Skarbu Państwa (np. w miejsce Agencji Rozwoju Przemysłu). Powinien to być resort odpowiedzialny za efektywność zarządzania oraz za rentowność i rozwój przedsiębiorstw z udziałem własności Skarbu Państwa, na zasadach obowiązujących w gospodarkach mieszanych krajów rozwiniętych.