Minimalny dochód gwarantowany
Do Sejmu trafił projekt ustawy o pomocy społecznej, w którym proponuje się wprowadzenie minimalnego dochodu gwarantowanego - rozwiązania obowiązującego w prawie wszystkich (poza Grecją) państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Wprowadzenie w poszczególnych państwach wspólnoty europejskiej minimalnego dochodu gwarantowanego postulowano już w uchwalonej w 1961 roku Europejskiej Karcie Społecznej, ratyfikowanej przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej. Polska Europejską Kartę Społeczną podpisała już w roku 1991, a w roku 1997 ją ratyfikowała. Artykuł 13 Karty mówi, że poszczególne państwa zobowiązują się "zapewnić, by każdej osobie, która nie posiada dostatecznych zasobów i która nie jest zdolna do zapewnienia ich sobie z innych źródeł, szczególnie poprzez świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego, została przyznana odpowiednia pomoc oraz, w przypadku chroby, opieka konieczna ze względu na jej stan".
W roku 1992 Rada Europejska przyjęła "Zalecenie w sprawach wspólnych kryteriów dotyczących odpowiednich środków oraz pomocy społecznej w systemach ochrony socjalnej". Zalecenie to określa ogólne zasady przyznawania prawa do wystarczających środków utrzymania oraz innych form pomocy materialnej i niematerialnej sprzyjających społecznej integracji. Zgodnie z tym dokumentem, odpowiednie środki utrzymania powinny zapewnić życie w warunkach godności ludzkiej. Nie określono przy tym jednej - wspólnej kwoty gwarantowanego dochodu minimalnego ani nie sprecyzowano co oznacza życie w warunkach godności ludzkiej. Zalecono jednak, żeby przy obliczaniu kwoty minimalnego dochodu gwarantowanego w poszczególnych państwach brano pod uwagę np. minimalną płacę, przeciętny dochód czy poziom spożycia w rodzinach.
W krajach członkowskich Unii Europejskiej zasady określania minimalnego dochodu gwarantowanego różnią się między sobą, czasami mają nawet różne nazwy np. w Belgii określa się go jako minimum środków utrzymania a we Francji jako minimalny dochód integracyjny.
Także kwoty minimalnego dochodu gwarantowanego w różnych krajach są w różnej wysokości i są inaczej obliczane. Najniższy dochód gwarantowany wśród państw UE przyznawany jest w Portugalii - w roku 2002 dla samotnej osoby wynosił on 138,2 euro a dla małżeństwa 276,5 euro miesięcznie. Małżeństwo z 2 dzieci otrzymywało wtedy 414,8 euro miesięcznie. W sąsiedniej, i bogatszej, Hiszpanii wysokość minimalnego dochodu zależy od regionu zamieszkania i wahała się w 2002 roku od 180 do 228 euro. Nieco większe kwoty wypłacano we Włoszech - od 232 do 269 euro miesięcznie - różnice także wynikały z regionu zamieszkania.
W krajach bogatszych kwoty minimalnego dochodu gwarantowanego nie były znacząco wyższe: w Belgii samotna osoba mogła otrzymać 572,2 euro miesięcznie, taka sama osoba we Francji dostawała 405,6 euro, małżeństwo z 2 dzieci otrzymywało łącznie 851,8 euro miesięcznie. W Irlandii małżeństwo z 2 dzieci w roku 2002 otrzymywało 1001,9 euro, a osoba samotna 514,8 euro, podobną kwotę - 523,5 euro, przyznano osobom samotnym w Holandii. W Niemczech małżeństwo z 2 dzieci mogło liczyć na 1047 euro co miesiąc a osoba samotna 332 euro, w Szwecji dochód minimalny określono na bardzo podobnym poziomie - osoba samotna 338 euro a małżeństwo z 2 dzieci 987 euro.
Na największe wypłaty w ramach dochodu minimalnego mogli liczyć obywatele Luksemburga - osobie samotnej przyznawano miesięcznie 919 euro a małżeństwu z 2 dzieci 1545,7 euro.
Oczywiście ekscytowanie się tymi kwotami i porównywanie ich z polskimi zarobkami może być zajęciem przyprawiającym o zawał serca, to trzeba sobie zdawać sprawę, że nie kwota wysokości minimalnego dochodu gwarantowanego jest najważniejsza - choć ma oczywiście spore znaczenie.
Zapewnienie przez państwo środków pozwalających na godne życie tym, którzy z różnych przyczyn nie mogą sami tego zrobić nie jest celem samym w sobie lecz tylko środkiem. Ten dochód ma pozwolić osobom i rodzinom, którzy z tej formy pomocy korzystają, na normalne funkcjonowanie w społeczeństwie.
Nie od dziś wiadomo, że tzw. wykluczenie społeczne - czyli życie poza społeczeństwem, może prowadzić do wielu nagannych zjawisk - nie tylko rosnącej biedy w jakiej żyją konkretne osoby czy rodziny, ale także do zjawisk jak np. alkoholizm. W Polsce coraz częściej zwraca się uwagę na zjawisko dziedziczenia biedy - gdzie rodzice nie są w stanie swoim dzieciom zapewnić odpowiedniego poziomu wykształcenia, który dawałby w przyszłości większe szanse na lepsze życie. Świadczenia w ramach minimalnego dochodu gwarantowanego pozwoliłyby tym rodzinom na lepszy standard życia ("godne życie") co z kolei przełożyłoby się na mniejszy zasięg biedy i zmniejszenie ilości obywateli żyjących w społecznym wykluczeniu.