Każde kolejne zmiany zapisów kodeksu pracy, wprowadzane pod presją pracodawców (straszenie likwidacją miejsc pracy) doprowadzają niejednokrotnie do pogorszenia warunków pracy.
Jeżeli w danym zakładzie pracy obowiązuje układ zbiorowy, w którym są szczegółowe regulacje obejmujące zakres zmian w kodeksie - to pracownicy mają zapewniony pewien poziom bezpieczeństwa. Jeżeli natomiast takich regulacji nie ma lub nie obowiązuje żaden układ zbiorowy pracy, to pracodawcy szybko i skwapliwie wykorzystują nowe mechanizmy powstałe wskutek nowelizacji kodeksu pracy.
Niedawne zmiany w dziale VI kodeksu pracy, dotyczące czasu pracy umożliwiają pracodawcom wprowadzenie elastycznego czasu pracy oraz na wprowadzenie systemów czasu pracy ułatwiających zarządzanie pracownikami, ale w stopniu bardzo dużym zwiększającym uciążliwość systemu dla pracowników.
W związku z tym, iż obowiązuje w Polsce generalnie 40-godzinny tydzień pracy, "ewidentną stratą" jest np. brak produkcji w soboty. Dlatego też zapisy kp umożliwiają obecnie wprowadzenie takich rozwiązań, które przy zachowaniu 40-godzinnej normy czasu pracy, dają pracodawcy możliwość produkcji przez 6 dni w tygodniu. Wystarczy by część pracowników zamiast wolnej soboty miała wolny poniedziałek, część wolny wtorek itd. Rozkład czasu pracy może być tak elastycznie dostosowany do potrzeb pracodawcy. Co więcej - wprowadzenie takiego systemu czasu pracy nie musi pociągać za sobą żadnych kosztów. Pracownik zamiast regularnej pracy po 8 godzin od poniedziałku do piątku może teraz mieć system bardziej uciążliwy (np. w styczniu wolne wtorki, w lutym środy itd.) - i takie skomplikowanie, utrudnienie nie niesie za sobą żadnych rekompensat finansowych.
Oczywiście związki zawodowe mogą wprowadzić różne rozwiązania, które choć w części zrekompensują nieregularność rytmu pracy. Można za pracę w takim dziwnym systemie wprowadzić np. dodatek stały lub wprowadzić jakiś współczynnik do stawki zaszeregowania. Ale takie rozwiązania nie są obligatoryjne - i tylko skuteczność danej organizacji związkowej umożliwia takie rozwiązania.
W spółce Sistema taki "zakręcony" system pracy ma być wprowadzony od kwietnia - i dotyczyć będzie wydziału kolejowego. System wprowadza pracę w niedzielę na III zmianę a daje za to dzień wolny od pracy w tygodniu. Generalnie w miesiącu każdy pracownik będzie musiał przepracować jedną niedzielę na nockę. Wprowadzenie tego systemu czasu pracy może odbyć się na dwa sposoby: przy braku akceptacji związków zawodowych w trybie przewidzianym dla zmian regulaminu pracy (zarządzeniem władz firmy po miesiącu od braku uzgodnienia) lub z akceptacją związków. Nasz związek uzależnił podpisanie porozumienia wprowadzającego ten system pracy od wprowadzenia stałego miesięcznego dodatku do wynagrodzenia.
W Fiacie także zaszła konieczność zmiany systemu czasu pracy dla pracowników utrzymania ruchu, pracujących w systemie ruchu ciągłego. Także i w tym przypadku firma miała możliwość wprowadzenia zmian w systemie czasu pracy bez uzgodnienia ze związkami zawodowymi. I zmiana systemu pracy nie musiałaby pociągnąć żadnych kosztów dla firmy. Jednak związki z dyrekcją uzgodniły, iż zmiana systemu spowoduje wprowadzenie stałego dodatku do wynagrodzenia, dotychczasowe stawki zostaną przeliczone dwukrotnie: raz z tytułu zmiany normy tygodniowej czasu pracy, a po drugie z tytułu włączenia dotychczasowego wskaźnika dla czterobrygadówki do stawki. Tak więc pomimo zmian zapisów kodeksu pracy, ci pracownicy nie stracą na zarobkach, płaca ich będzie odzwierciedleniem bardzo uciążliwego systemu czasu pracy, a stracą jedynie w skali miesiąca jeden dzień tzw. urlopu zielonego (kiedyś był to dodatkowy urlop w wymiarze jednego dnia miesięcznie za pracę w systemie czterobrygadowym). Jednak czy te uzgodnienia będą obowiązywały w Fiacie - tego na dziś nie wiadomo. Jak zwykle Solidarność nie podpisała tych uzgodnień. Tak więc możliwe jest wprowadzenie rozwiązania bez uzgodnienia ze związkami - system tak, ale bez konsekwencji finansowych, czyli każdy pracownik straci po kilkaset złotych...
