Jak wspomniano "Rządowy plan działań prowzrostowych w latach 2003-2004", powinien mieć charakter kompleksowy, ma bowiem pobudzić wzrost gospodarczy kraju. Z jego charakterystyki wynika jednak, że ograniczony został jedynie do sfery uprawnień menadżerskich oraz regulacji w systemie podatkowym, a także ubezpieczeń społecznych i ma on dotyczyć:

-regulacji formalno-prawnych mających wspomagać rozwój przedsiębiorstw,

-racjonalizacji i ograniczenia wydatków publicznych,

-reformy podatków, a zwłaszcza zmniejszenia obciążeń podatkowych w działalności gospodarczej.

Nie budzi zastrzeżeń ujęcie w tej koncepcji przedsięwzięć sprzyjających przedsiębiorczości, czy też mających na celu racjonalizację wydatków publicznych. Natomiast uzasadniony sprzeciw wywołuje zamierzone w nim ograniczenie na cele zabezpieczeń społecznych. Oszczędności mają zostać dokonane na grupach, które i tak żyją w ubóstwie. Konieczność cięć socjalnych eksponowana jest w wystąpieniach Wicepremiera J. Hausnera i przez większość mediów. W konfrontacji z przyczynami obecnego kryzysu społeczno-gospodarczego kraju zestawionymi w p. I. , zestaw tych zamierzeń nie może być jednak utożsamiany z kompleksowym planem bądź programem rozwoju gospodarczego kraju, a taki jest Polsce pilnie potrzebny i co najmniej do 2010 roku, a w przemysłach strategicznych oraz inwestochłonnych do 2025-30 r. W istocie omawiany rządowy plan pomija rozwiązywanie problemów o podstawowym znaczeniu dla poprawy obecnego krytycznego stanu gospodarki polskiej i wynikającego stąd zubożenia większości społeczeństwa Polski, których przyczynami są zjawiska i tendencje wyspecyfikowane w p. I. Wymaga więc on weryfikacji i rozszerzenia. (...)

III.Podstawowe kierunki postulowanych działań rządu, niezbędne dla wydźwignięcia gospodarki polskiej z zapaści oraz dla zapewnienia społeczeństwu godnego poziomu życia.

Postulowane dalej uzupełnienie programu rządowego "Plan działań prowzrostowych w latach 2003-2004", sformułowane zostało jako zestawienie celów polityki społeczno-gospodarczej rządu, oraz wiodących zadań we wdrażaniu poszczególnych celów.

Tak ujęte kierunki postulowanych działań rządu powinny obejmować:

1.Racjonalizację podziału tworzonego dochodu narodowego mającą na celu:

-prawidłowe jego wykorzystanie na cele rozwoju społeczno-gospodarczego,

-przeciwdziałanie dalszemu zubożeniu większości społeczeństwa,

-zapewnienie społeczeństwu bardziej odczuwalnego udziału w korzyściach wzrostu dochodu narodowego,

-przeciwdziałanie dalszemu rozwarstwianiu się społeczeństwa na najbiedniejszych i najbogatszych oraz nadmiernemu wzrostowi dochodów najzamożniejszych grup ludności.

Dla pomyślnego stanu gospodarki istotne jest, aby bogaty człowiek inwestował tworząc miejsca pracy, lub oszczędzał, a więc udostępniał innym środki na inwestycje. Błędne jest twierdzenie, że jeżeli pozostawimy mu więcej pieniędzy to będzie inwestował. Sam fakt statystycznie wyższej u bogatych stopy oszczędności też nie może być uzasadnieniem za pozostawieniem im większej części dochodu, bowiem w sytuacji słabej koniunktury na pewno nie zainwestują. Zatem właśnie połączenie progresji podatkowej z ulgami proinwestycyjnymi może sprawić, że z jednej strony państwo będzie miało środki budżetowe, które wygenerują dodatkowy popyt, z drugiej strony — bogaty będzie miał dodatkowa motywację by inwestować, a to już będzie sprzyjać koniunkturze, bo stworzy czyjeś dochody. Polski teraz nie stać na to , by najbogatsi płacili niskie podatki — chyba, że swe dochody wprzęgną w rozwój gospodarczy — i dlatego szczególnie ważna jest kwestia ulg podatkowych mobilizujących do inwestowania i oszczędzania. Jeśli zatem ktoś mówi : "obniżcie podatki, to będziemy inwestować", to politycy powinni odpowiedzieć :" inwestujcie, to dopiero będziecie płacić mniejsze podatki, wtedy dostaniecie ulgi w podatkach ." . Opodatkowanie odsetek od oszczędności było zatem merytorycznym błędem, gdyż nie tworzyło opodatkowania sumy oszczędzane i inwestowane, a podatkiem objęto jedynie zrealizowane (wypłacone), to system nabrałby właściwej logiki.

Osiąganie tego celu powinno nastąpić poprzez:

1.dostosowanie tempa wzrostu płac i dochodów w administracji państwowej, samorządowej i gospodarczej oraz w spółkach kontrolowanych przez Skarb Państwa do tempa wzrostu płac pracowniczych w przemyśle, budownictwie i rolnictwie,

2.ustalenie w najbliższych latach maksymalnie dopuszczalnych wynagrodzeń i dochodów w administracji państwowej, samorządowej i gospodarczej oraz w spółkach kontrolowanych przez Skarb Państwa,

3.ograniczenie swobody w podejmowaniu budownictwa administracyjnego i w wydatkowaniu środków budżetowych na urządzenie i umeblowanie biur i urzędów,

4.zracjonalizowanie systemu podatkowego w Polsce zgodnie z logiką systemów podatkowych w ramach istniejących ograniczeń i wymagań budżetowych a więc tak, aby zachować lub poprawić zdolność budżetu do finansowania jego niezbędnych wydatków, pobudzając jednocześnie aktywność gospodarczą (...)

5.Zwiększone opodatkowanie zysków przedsiębiorstw dominujących na rynku paliw, dostaw energii, usług telekomunikacyjnych, a także banków, o ile analizując ponoszone przez nie koszty zarządzania stwierdzimy, że koszty te są przyczyną podwyższania cen oferowanych przez nich produktów i usług,

6.Wystąpienie rządu RP do władz UE o zmniejszenie w latach 2004-2005 wysokości wpłaty przez Polskę należnego udziału do budżetu UE w celu przeznaczenia tego udziału na finansowanie programu inwestycyjnego tworzenia w kraju nowych miejsc pracy.

2. Pobudzanie eksportu, ograniczanie nieracjonalnego importu, wzrostu zatrudnienia oraz inwestowania poprzez:

1.dokonania analizy traktatu akcesyjnego pod kątem znalezienia w nim luk i zapisów, które pozwalają nowym członkom UE stosować elementy interwencjonalizmu państwowego, między innymi w zakresie regulowani wysokości i struktury importu

2.ograniczenie " wyspowości" produkcji przedsiębiorstw zagranicznych w Polsce

3. szerokie udostępnienie polskim przedsiębiorstwom kredytów eksportowych na warunkach " Consensusu OECD " ( dopłat rządowych dotujących oprocentowanie kredytu do poziomu dominującego w krajach OECD )

4.opracowanie strategii skutecznego absorbowania należnych Polsce środków unijnych wraz ze stworzeniem mechanizmów pozwalających na zabezpieczenie partycypacji finansowej w realizowanych programach unijnych

3.Podjęcie bądź rozszerzenie modernizacji oraz rozbudowy preferowanych dziedzin przemysłu, przedsięwzięć infrastrukturalnych o zasięgu krajowym, a także wspieranie postępu naukowo-technicznego poprzez :

1.emisje obligacji skarbowych upoważniających banki do kredytowania określonych zamierzeń rządu, oraz dotowania oprocentowania określonych kredytów,

2.przeznaczenie wpływów z prywatyzacji na utworzenie funduszy rewolwingowych obejmujących uruchomienie tanich, wieloletnich kredytów mających:

* obsługiwać inwestycje modernizacyjno- rozwojowe małych i średnich przedsiębiorstw produkcyjnych,

* szerzej udostępniać "kapitał wielkiego ryzyka" (venture capital),

* ułatwić podejmowanie "joint venture" w przypadku przedsiębiorstw o profilach wytwarzania priorytetowych z punktu widzenia potrzeb gospodarki narodowej,

3.powołanie państwowej korporacji finansowej typu non profit dla wspierania rozwoju przemysłu oraz rozbudowy krajowej infrastruktury technicznej (...)

4.utworzenie instytucji krajowego inwestora strategicznego dla polskich przedsiębiorstw przemysłów innowacyjno-intensywnych (elektromaszynowych i chemicznych) w formie super- holdingu przemysłowo-handlowo-kapitałowo, (...)

5.przekształcenie Narodowych Funduszy Inwestycyjnych z grup kapitałowych , jakimi są obecnie, na holdingowe koncerny branżowe typu " koncern europejski"; powinny one przejąć odpowiedzialność za kondycje ekonomiczno-technologiczną oraz konkurencyjność zgrupowanych w nich przedsiębiorstw,

6.rozszerzenie tzw. Strategicznych programów badań i wdrożeń (np. programu "Loara") integrujących środki finansowe Ministerstwa Nauki i Informatyzacji oraz przedsiębiorstw polskich i zagranicznych w Polsce, zainteresowanych przedmiotem odpowiedniego programu badań,

7.wprowadzenie bodźców finansowych dla przedsiębiorstw rozszerzających badania rozwojowo-wdrożeniowe oraz dla zlecających je krajowym ośrodkom badawczo-projektowym.

4.Umacnianie kondycji przedsiębiorstw, szczególnie produkcyjnych oraz umacnianie i rozszerzanie popytu rynkowego na wyroby przemysłu krajowego, poprzez:

1.wdrożenie zapowiadanej przez rząd obniżki podatku dochodowego od osób prawych do 19%, z jej weryfikacją postulowaną w punkcie III 1.5

2.stworzenie normalnych warunków ekonomicznych dla funkcjonowania górnictwa węgla kamiennego dla okresu 25-30 lat m.in.:

* w zakresie kosztów wydobycia należy dokonać analizy obciążeń podatkowych (ponad 20-toma podatkami) nie stosowanych w takim zakresie i wysokości w krajach, gdzie węgiel stanowi podstawę bilansu energetycznego i przedmiot znaczącego eksportu

* w zakresie udzielania kredytów na modernizację, odtwarzanie frontu eksploatacyjnego i bezpieczeństwo należy dokonać zasadniczej weryfikacji warunków, eliminujących opłacanie 60-70% haraczu w postaci odsetek i opłat,

* w handlu węglem na rynku krajowym należy bezwzględnie zlikwidować anarchię i układy spekulacyjno-mafijne, przechwytujące zyski w obrocie węglem. W dostawach dla dużych odbiorców przemysłowych (elektroenergetyka, ciepłownictwo i inne ), górnictwo powinno stosować ceny oparte o parytet cen węgla importowanego ( metoda stosowana w krajach UE).

3. stworzenie w obszarze elektroenergetyki - z pozostałych w polskiej gestii elektrowni, elektrociepłowni i zakładów energetycznych - jednej lub dwóch pionowych struktur organizacyjno-kapitałowych na wzór struktur unijnych. Związana jest z tym kwestia oddłużenia elektrowni.

4. zniesienie nierówności i represyjności pomiędzy opodatkowaniem przedsiębiorstw państwowych, spółdzielczych i prywatnych,

5.przeciwdziałanie zaniżaniu przez korporacje i inne przedsiębiorstwa zagraniczne zysków wynikających z opodatkowania i transferowania ich zagranicę,

6.wprowadzanie dodatkowych preferencji podatkowych dla małych i średnich przedsiębiorstw produkcyjnych

7.wprowadzenie prawa do tworzenia w przedsiębiorstwach przemysłowych czasowych rezerw inwestycyjnych za pomocą obniżenia podstawy ich dochodu do opodatkowania,

8.wprowadzenie degresywnych odpisów amortyzacyjnych wspierających postęp naukowo - techniczny za pomocą szybszej wymiany maszyn i urządzeń zużytych nie tylko technicznie , lecz również i moralnie,

9.wprowadzanie moratorium na niespłacalne zadłużenie przedsiębiorstw publicznych,

10. powołanie państwowej korporacji typu " non-profit" dla wspierania inwestycyjno-technologicznego i marketingowego małych i średnich przedsiębiorstw przemysłowych oraz wyznaczenie banku udzielającego niskooprocentowanych kredytów obrotowo-inwestycyjnych małym i średnim przedsiębiorstwom przemysłowym, podejmującym produkcję pracochłonną bądź awangardową,

11.podjęcie polityki regionalnej na rzecz aktywizacji terenów strukturalnego bezrobocia ora terenów wymagających alternatywnych programów tworzenia miejsc pracy; narzędziem promowania tej polityki powinny być państwowe programy inwestycyjne ( np. mieszkaniowego budownictwa komunalnego ), preferencje podatkowe, subwencje i niskooprocentowane kredyty, szkolenie zawodowo-technologiczne, pomoc w marketingu rynkowym, bezpłatne udostępnianie pomieszczeń i terenów stanowiących własność państwową bądź samorządową oraz inwestycje infrastrukturalne. Ważnym elementem polityki regionalnej tworzenia nowych miejsc pracy, powinno być zastępowanie nadmiernego importu kooperacyjnego, krajową produkcją kooperacyjną, co wymaga ustalenia bodźców finansowych zarówno dla importerów , jak i dla krajowych przedsiębiorstw zdolnych podjąć produkcję kooperacyjną oraz ustalenia warunków zachęcających do zawierania wieloletnich umów kooperacyjnych,

12.rozszerzenie offsetowych porozumień importowo-eksportowych na import inwestycyjny podejmowany w szczególnie z udziałem środków budżetu państwa, bądź też przez spółki akcyjne z decydującym udziałem Skarbu Państwa,

13.Zawieranie międzypaństwowych umów w sprawie handlowych transakcji kompensacyjnych, opartych również na zasadach budżetowych.

14.ustalenie okresów dostosowawczych dla przedsiębiorstw przemysłowych typu "wyspowego" , opartych w produkcji o nadmierny import kooperacyjny , po przekroczeniu których zostałyby one obciążone podwyższoną stawką podatku dochodowego.

5. Uzdrowienie warunków obrotu towarowego i przetwórstwa w rolnictwie mające na celu poprawę warunków bytu ludności wiejskiej i równocześnie wzrost rentowności produkcji rolniczej, poprzez :

1. wprowadzenie z pomocą państwa poziomu oprocentowania kredytów obrotowych na zakup środków produkcji rolnej dostosowanego do poziomu rentowności,

2.Wprowadzanie systemu kontraktacji stabilizującego warunki upraw i handlu, zabezpieczającego minimalne ceny zbytu oraz usprawniające organizację zbytu,

3.promocję rozwoju organizacji spółdzielczych rolników w zakresie zbytu produktów i przetwórstwa rolnego, eliminujących nadmierne obecnie zyski pośredników w obrocie płodów rolnych i hodowli,

4.przywrócenie krajowego systemu doradztwa i szkolenia agrotechnicznego rolników,

5.wprowadzenie kwotowania importu żywności w jej asortymencie w pełni zaspokajającym potrzeby kraju z produkcji krajowej

Zestawione wyżej kierunki postulowanych działań rządu zostały ograniczone do działań - naszym zdaniem najbardziej obecnie pilnych do podjęcia. Wskazują one równocześnie , jak nieadekwatny - do skali występujących potrzeb - jest rządowy " Plan działań prowzrostowych w latach 2003 - 2004 ".

W planie tym pominięta też została całkowicie kwestia racjonalizacji prywatyzacji gospodarki, sprowadzająca się obecnie do przekazywania - w coraz większym zakresie - zagranicę decyzji odnoszących się do, podstawowych spraw rozwoju kraju. Dlatego uważamy , że proces prywatyzacji w obecnej formie powinien być zatrzymany. Ważne dla gospodarki kraju przedsiębiorstwa powinny dawać dochód właścicielski państwu, bądź być doprowadzone do stanu, w którym będą rentowne. W każdym przypadku prywatyzowanych przedsiębiorstw kluczowych konieczne jest utrzymywanie przez państwo decyzyjnych, kontrolnych pakietów akcji, bądź też "złotych akcji " - celem uniemożliwienia manipulowania nimi przez prywatnych właścicieli w sposób niezgodny z polską racją stanu, jak to coraz częściej ma obecnie miejsce.

Proponowane przez Polskie Lobby Przemysłowe działania stosowane są w szeregu państw rozwiniętych. Krytyczny stan gospodarki krajowej nakazuje, aby były one podjęte także w Polsce. Rząd powinien przekonać o tym władze Unii Europejskiej.

Warszawa, grudzień 2003 r.

[skróty redakcji KZ]