Uwaga obecnego rządu koncentruje się na problemach wokół Kompanii Węglowej, znacznie mniej uwagi poświęca się górnictwu węgla koksującego jak i samemu sektorowi koksowniczemu, który od wielu miesięcy czeka na decyzje w sprawie jego przyszłości.
Wydobyciem węgla koksującego zajmuje się głównie Jastrzębska Spółka Węglowa, niewielkie ilości takiego węgla wydobywa zarówno Katowicki Holding Węglowy jak i Kompania Węglowa. Od dawna mówi się o stworzeniu grupy czy holdingu, w skład którego weszłaby JSW oraz koksownie.
Wiadomo, że koks stosowany jest przede wszystkim w hutnictwie, bez koksu produkcja hutnicza jest niemożliwa. Coraz bliżej jest do zakończenia prywatyzacji Polskich Hut Stali, które produkują około 70 proc. stali wytwarzanej w Polsce. W skład PHS wchodzą również koksownie: Zdzieszowice oraz koksownia przy hucie im. Sendzimira w Krakowie. Brytyjsko-hinduski koncern LNM, który podpisał umowę z ministerstwem skarbu w sprawie przejęcia PHS wyrażał zainteresowanie także przejęciem Jastrzębskiej SW, która dostarcza węgiel do koksowni z PHS. Obecnie trwa proces restrukturyzacji Koksowni Przyjaźń w Dąbrowie Górniczej, która sąsiaduje z Hutą Katowice. Restrukturyzacja ma się zakończyć m.in. przejęciem ok. 46 proc. udziałów w Koksowni Przyjaźń przez Jastrzębską SW oraz przez PKP. Ten, kto przejąłby Jastrzębską Spółkę, stałby się od razu największym udziałowcem w Koksowni Przyjaźń, mógłby liczyć na kupno akcji tego zakładu od PKP, która chciałaby jak najszybciej odzyskać swoje pieniądze (Koksownia Przyjaźń jest winna PKP blisko 280 mln zł. i właśnie za ten dług kolej ma przejąć udziały w koksowni). W efekcie stałby się większościowym udziałowcem w Przyjaźni. Zakładając, że byłby to koncern LNM to kontrolowałby on znaczną większość polskiej produkcji stali, koksu i węgla koksującego. I wszystko na to wskazuje, że tak się stanie.
Przedstawiciel Ministra Skarbu odpowiadał 27 listopada w Sejmie na poselskie pytania dotyczące grupy węglowo-kosowej. Powiedział, że wciąż tworzona jest koncepcja budowy grupy górniczo-koksowniczej opartej o Jastrzębską Spółkę Węglową i 3 największe polskie koksownie: Zdzieszowice, Przyjaźń w Dąbrowie Górniczej i wydzieloną ze struktury Huty Sendzimira koksownię, która dzisiaj znajduje się w strukturze huty, ale będzie w przyszłości połączona z koksownią Zdzieszowice.
- To będzie struktura, która może zapewnić produkcję na pułapie 7,5 do 8 mln ton koksu. Będzie to struktura bardzo atrakcyjna przede wszystkim dla zagranicznych odbiorców, ponieważ około 4 mln ton koksu z tej grupy może być przedmiotem eksportu na rynek europejski. Będzie to również bardzo atrakcyjna grupa dla polskiego przemysłu, ponieważ dzięki długoletnim kontraktom na koks będzie można wprowadzić programy inwestycyjne nie tylko w koksowniach, jeśli chodzi o modernizację baterii koksowniczych i bardziej przyjazne ustawienie koksowni, jeśli chodzi o środowisko naturalne, ale także zapewni się, czego dzisiaj nie jesteśmy w stanie zrobić, środki na otwarcie nowych pól wydobywczych w Jastrzębskiej Spółce Węglowej - mówił przedstawiciel ministra w Sejmie.
Zwraca on uwagę, że dzisiaj wielkim polskim kapitałem w górnictwie są zasoby węgla koksującego klasy 35.2, którego nikt w Europie poza Polską nie posiada.
- Natomiast jeśli chodzi o dzisiejszy stan Jastrzębskiej Spółki Węglowej, otwarte złoża wyczerpują się i grozi nam w wypadku braku inwestycji zmniejszanie wydobycia węgla koksującego, co byłoby drastycznym dyskomfortem interesu gospodarczego w obliczu rosnącego zapotrzebowania na koks, którego Polska może być producentem i eksporterem. Dlatego niezbędne są wielkie inwestycje w Jastrzębskiej Spółce Węglowej, są przygotowane dwa pola wydobywcze, mówiąc krótko, trzeba zbudować dwie nowe kopalnie i zainwestować w to olbrzymie pieniądze. Nie byłoby takiej konieczności, gdyby AWS nie zlikwidowała w 99 roku dwóch kopalń węgla koksującego: Morcinek i Dębieńsko.
Skarb państwa nie jest w stanie dzisiaj tego zrobić. Natomiast długoletnie kontrakty na koks są w stanie stworzyć sytuację, w której banki udzielą kredytów pod budowę takich dróg dostępu do tych złóż. To wielki interes dla polskiej gospodarki, dla tej grupy koksowniczej i dla grupy LNM, jako że dzisiaj w otoczeniu Jastrzębskiej Spółki Węglowej, od Ostrawy poczynając, bo grupa LNM jest właścicielem także Nowej Huty w Ostrawie, przez Polskie Huty Stali, mamy na miejscu konsumenta ok. 4 mln ton koksu, czyli, mówiąc krótko, zużycie własne - mówił wiceminister.
Sprawa wydaje się więc przesądzona. Ze słów urzędników Ministerstwa Gospodarki wynika, że Jastrzębska SW także trafi w ręce koncernu LNM.
Koncern LNM wyrażał także chęć przejęcia Huty Częstochowa, zadłużonej na ok. 1,2 mld złotych. Gdyby LNM rzeczywiście przejął PHS, Jastrzębską SW i Hutę Częstochowa stałby się jedną z największych firm w Polsce i to w branży, która podobno jest ryzykowna i mało perspektywiczna. Gdyby tak rzeczywiście było to prezesi LNM musieli by być nie lada głupkami żeby pchali się w interes, na którym z góry wiadomo, że stracą
Problem w tym, czy będzie to dobry interes dla skarbu państwa. Jastrzębska SW ma całkiem dobre wyniki finansowe, za pierwsze półrocze odnotowała zysk netto w wys. 3,9 mln zł., nie ma żadnych kłopotów ze zbytem węgla, a wręcz przeciwnie, mogłaby go sprzedawać nawet więcej.
Przemysł koksowy, dla którego obecnie na krajowym i międzynarodowym rynku jest dobra koniunktura trafi w krótce prywatne ręce. Skarb państwa będzie miał z tego tyle, że pieniędzy z jego sprzedaży zapcha niewielką część dziury w budżecie państwa. Trudno to nazwać rozsądną i przemyślaną strategią.
